เดินชมสวนไทย ในงานราชพฤกษ์

มางานพืชสวนโลกแล้ว หากเดินชมไม่ทั่วก็เหมือนเที่ยวไม่ทั่วงาน เนื่องด้วยพื้นที่จัดงานกว้างขวางและมีสวนที่น่าสนใจเข้าไปเยี่ยมชมหลายส่วนด้วยกัน หากมองจากภาพรวมแล้วภายในงานพืชสวนโลกแบ่งพื้นการจัดงานออกเป็นสองส่วนใหญ่ๆ ด้วยกัน ส่วนแรกเป็นการจัดสวนเฉลิมพระเกียรติแด่องค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ จากนานาประเทศและองค์กรต่างๆ ของไทย ส่วนที่สองเป็นการจัดสวนเพื่อโชว์ศักยภาพของพืชสวนไทย (Thai Tropical Garden)
แสดงความหลากหลายของพืชพันธุ์ในประเทศไทย บนพื้นที่ 80 ไร่ ของงานมหกรรมพืชสวนโลกได้สรรสร้างสวนสวยงามในหลายรูปแบบ อาทิ

เรือนร่มไม้ (Shaded Paradise)
แหล่งรวบรวมพันธุ์ไม้เขตร้อนชื้น ที่สามารถทนต่อสภาพร่มเงาได้ดีและหลากหลายมากแห่งหนึ่ง นำเสนอพันธุ์ไม้ มากกว่า 2,000 ต้น ผู้เข้าชมสามารถพบเห็นพืชพรรณที่สามารถขึ้นได้ในสภาพร้อนชื้น ปลูกผสมผสานอยู่รวมกัน จัดเป็นหมวดหมู่ตามกลุ่มพันธุ์และลักษณะนิสัยของพืช การชมพันธุ์ไม้สามารถชมได้หลายมุมมองทั้งมุมปกติ และมุมสูง บนพื้นที่ยกระดับ (Sky walk) โดยจัดแสดงในอาคารพรางแสงด้วยการใช้สแลน คลุมทั้งอาณาบริเวณ 4 ไร่ เพื่อให้ดูร่มรื่น โปร่ง เย็นสบาย ลักษณะของพันธุ์ไม้ที่จัดแสดงจึงเป็นไม้ที่ต้องการร่มเงาตั้งแต่ขนาดใหญ่ไปจนถึงขนาดเล็ก โดยสื่อให้เห็นถึงระบบนิเวศน์แห่งพืชพันธุ์แบบร่มชื้นซึ่งต้องพึ่งพากันและกัน ส่วนไฮไลต์นั้นอยู่ที่การเล่นระดับในการจัดสวนให้มีมิติ และมุมมองที่แปลกตาน่าสนใจ ขณะเดียวกันยังรายล้อมด้วยผนังหิน ที่ปกคลุมไปด้วยสีเขียวชอุ่มของเฟินชนิดต่างๆ ราวกับวอลล์เปเปอร์ธรรมชาติ ส่วนพรรณไม้โดดเด่นของสวนแห่งนี้ ได้แก่ สับปะรดประดับ หรือ สับปะรดสี หรือ Bromeliad ซึ่งได้รับสมญานามว่า "อัญมณีแห่งลุ่มแม่น้ำอะเมซอน" ความงามของไม้ประดับในวงศ์บรอมีเลียดนั้น นอกจากจะอยู่ที่รูปทรงของต้นและสีสันที่หลากหลายแล้ว ความมีเอกลักษณ์เฉพาะของแต่ละต้นแต่ละสายพันธ์ก็เป็นเสน่ห์ที่ทำให้นักเลงต้นไม้หลงใหลไม้ประดับในวงศ์นี้ได้ถูกแบ่งออกเป็น สองพวกใหญ่ๆ คือพวกที่เป็น EPIPHYTIC และอีกพวกคือ TERRESTRIAL พวก EPIPHYTIC เป็นพวกที่เกาะอยู่ตามคาคบไม้ใหญ่แต่ก็เป็นการอาศัยอยู่เพื่อรับแสงแดดและน้ำเท่านั้น ไม่ได้เป็นกาฝากที่หยั่งรากลงไปในเนื้อไม้เพื่อดูดน้ำเลี้ยงแต่อย่างใด ส่วนพวก TERRESTRIAL นั้นเติบโตได้ดีบนหินและพื้นดิน แหล่งที่อยู่ตามธรรมชาติของบรอมีเลียด กระจายอยู่ในเขตกึ่งร้อน จนถึง เขตป่าดิบร้อนของทวีปอเมริกา พบได้ที่ตั้งแต่ระดับน้ำทะเล จนถึงภูเขาสูงถึง 14,000 ฟุต นอกจากพฤกษศาสตร์จะแบ่งไม้ในวงศ์บรอมีเลียด ออกตามลักษณะนิสัยของการเลือกที่อยู่แล้ว พวกเขายังได้จัดหมวดหมู่ออกเป็นสกุลหลายสกุล

บ้านชาวสวน (Grower’s House)
จัดแสดงวิถีชีวิตของชาวสวนไทย โดยใช้วัสดุอุปกรณ์ และเครื่องใช้สอยภายในบ้านสวนเป็นสื่อ บริเวณด้านบนของบ้านชาวสวน จะมีกระต๊อบสำหรับเฝ้าสวน มีกังหันระหัดวิดน้ำ ซึ่งจะแสดงให้เห็นถึงสภาพการใช้ชีวิต ของชาวสวน ในอดีต

อาคารปลูกพืชไร้ดิน (Soilless Greenhouse)
จัดแสดงเทคโนโลยีที่เป็น “ไทยเทค (Thai Technolog)” เกี่ยวกับระบบปลูกและการจัดการผลิตพืชไร้ดินที่เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศในเขตร้อนชื้น 4 รูปแบบ ชมนวัตกรรมในการออกแบบระบบการปลูกพืช ที่ได้รับรางวัลระดับชาติ สาธิตการจัดการพืช การจัดการสารละลายธาตุอาหารพืช และการควบป้องกันโรคเน่า เผยแพร่ระบบการปลูกพืชโดยไม่ใช้ดิน เพื่อการผลิตพืชผักโภชนาการสูง เช่นผักที่สามารถดูดซับไขมันในร่างกาย ผักเสริมความงาม ผักป้องกันโรคกระดูกพรุนในผู้สูงอายุ

อาคารพืชไม้เมืองหนาว (Temperate Greenhouse)
ศักยภาพการผลิตพันธุ์ไม้เมืองหนาว เพื่อการค้าของไทย จัดแสดงการปลูกพืชไม้เมืองหนาว ไม้ผล ไม้ดอกไม้ประดับ โดยเสนอเรื่องราว การพัฒนาไม้เมืองหนาว ที่มีศักยภาพทางการค้า ของไทยเพื่อการปลูกพืชทดแทนฝิ่น ในเบื้องต้น และพัฒนาเป็นการปลูกเชิงการค้าในปัจจุบัน ซึ่งมีจำนวนมากกว่า 50 ชนิด รวมทั้งนำเสนอศักยภาพในการพัฒนาไม้เมืองหนาวเพื่อการค้าและเพื่อให้ดูโดดเด่นแปลกตา เช่น ท้อ บ๊วย และฟักทองยักษ์ที่มีเส้นผ่าศูนย์กลางถึง 90 เซนติเมตร ทั้งหมดนี้ถูกรวบรวมมาจัดแสดงไว้ภายในอาคารเรือนกระจกขนาด 400 ตารางเมตร ที่ควบคุมอุณหภูมิความเย็นไว้ที่ 12 – 14 องศาเซลเซียส และมีการควบคุมความชื้นด้วยระบบ Evaporation

เรือนพืชทะเลทราย (Desert Plant Greenhouse)
จัดแสดงพันธุ์พืชเขตร้อนหรือทะเลทรายในกลุ่มแคคตัส ไม้ทนแล้งทั้งในและต่างประเทศกว่า 30 ชนิด จำนวนกว่า 300 ต้น โดยพืชที่นำมาจัดแสดงนี้มีขนาด โครงสร้าง และรูปลักษณ์ที่แตกต่างกัน จึงออกแบบการจัดสวนด้วยการแยกกันตามสายพันธุ์ แต่สิ่งที่น่าสนใจในสวนแห่งนี้คือ การที่เราได้เรียนรู้ว่า พืชเหล่านี้แตกต่างจากต้นไม้ตามป่าทั่วไป เพราะพวกมันต้องเติบโตอยู่ในทะเลทรายที่อากาศแห้งแล้ง ไม่มีน้ำ ดังนั้นจึงต้องวิวัฒนาการตัวเองเพื่อความอยู่รอดด้วยการลดการคายน้ำลงโดยเปลี่ยนจากใบให้กลายเป็นหนามหรือขนแทน

กระบองเพชรบางกลุ่มที่มีสีสันสดใสแปลกตามักจะใช้วิธีการต่อยอด ซึ่งปัจจุบันนิยมทำกันมากกับแคคตัสพันธุ์ที่มีสีสันต่างๆ ที่ไม่ใช่สีเขียว เช่น สกุล Cereus, Trichoceeus หรือ Opuntia โดยที่จะมีสารคลอโรฟีลล์ที่ใช้ในการสังเคราะห์แสงสร้างอาหาร ดูดน้ำ และแร่ธาตุ ไปเลี้ยงต้นที่มีสีที่หาอาหารเองไม่ได้ การต่อยอดจะช่วยร่นเวลาการออกดอก ซึ่งปกติแคคตัสจะใช้เวลาอย่างน้อย 1-2 ปี กว่าจะโตจนผลิดอก บางสกุลใช้เวลา 10-20 ปีทีเดียว การต่อยอดจะช่วยให้ต้นแตกกิ่งก้านเร็วกว่าปกตินั่นเอง

โดมไม้เขตร้อนชื้น (Tropical Dome)
อาคารทรงโดมแห่งนี้ มีการควบคุมอุณหภูมิและความชื้นด้วยระบบ Evaporation คือเมื่ออากาศภายนอกร้อนจัด ภายในโดมจะมีการสเปรย์น้ำออกมาเพื่อให้ความชุ่มชื้นแก่ต้นไม้ และมีพัดลมใหญ่ดูดความร้อนออกไป ความชื้นก็จะกระจายตัวไปทั่วโดม อุณหภูมิภายในจึงเหมาะกับการเจริญเติบโตของพรรณไม้ในเขตร้อนชื้น นั่นคือ 25 – 30 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ไม่ต่ำกว่า 85% พันธุ์พืชที่จัดแสดงภายในโดมส่วนใหญ่กว่า 90% มาจากภาคใต้ของประเทศไทย ไม่ต่ำกว่า 80 ชนิด ท่ามกลางสภาพภูมิทัศน์ที่สะท้อนถึงความเป็นป่าร้อนชื้นอย่างแท้จริงบนเนื้อที่ราว 700 ตารางเมตร โดยจัดแสดงความหลากหลายของพืชต่างระดับ ตั้งแต่ประเภทไม้คลุมดิน จนถึงไม้ป่าขนาดใหญ่

แต่ถ้าเดินไม่ไหว แต่อยากชมสวนทั้งงานได้อย่างทั่วถึง ก็สามารถทำได้โดยขึ้นไปที่อาคารสีเขียวรูปทรงคล้ายเมล็ดข้าว หรือ หอสูงชมวิว (Green Tower) ซึ่งจะมีการจัดแสดงนิทรรศการที่สามารถมองเห็นได้จากหอชมวิว เพื่อสร้างความเข้าใจประกอบการเข้าชมงานทั้ง 4 มุม เพียงเท่านี้คุณก็สามารถเห็นภาพงานโดยรอบโดยไม่ต้องเดินให้เหนื่อยจนต้องพึ่งบริการรถรางหรือรถกอล์ฟที่ให้บริการภายในงานแล้วล่ะ...